Hiểu đảo · thiên nhiên
Khu dự trữ sinh quyển: danh hiệu và trách nhiệm
Năm 2006, UNESCO công nhận một vùng hơn 1,1 triệu ha ven biển và biển đảo Kiên Giang là khu dự trữ sinh quyển thế giới; rừng Phú Quốc nằm trong vùng lõi. Trang này nói danh hiệu đó gồm những gì, liên quan thế nào với vườn quốc gia và khu bảo tồn biển, và vì sao danh hiệu không tự bảo vệ được rừng hay biển.
Tóm tắt
Báo Đại biểu Nhân dân, dẫn Cục Bảo tồn đa dạng sinh học, ghi khu được công nhận tại kỳ họp thứ 19 tháng 10/2006, rộng hơn 1,1 triệu ha, lớn nhất ASEAN khi đó. Ban biên tập chưa đọc được văn bản nào đổi tên khu sau khi Kiên Giang hợp nhất vào An Giang.
Nguồn: Đại biểu Nhân dân — các khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam, theo Cục Bảo tồn đa dạng sinh học (25/6/2011); Cục Bảo tồn đa dạng sinh học — Vườn quốc gia Phú Quốc (không ghi ngày); Cục Du lịch Quốc gia, vietnam.travel — Khu dự trữ sinh quyển UNESCO Kiên Giang (không ghi ngày); SGGP — Phú Quốc chính thức trở thành đặc khu thuộc tỉnh An Giang (1/7/2025) · đối chiếu ngày .
Ba lớp bảo vệ trên cùng một vùng
| Lớp | Là gì | Ai quản lý | Diện tích |
|---|---|---|---|
| Vườn quốc gia Phú Quốc | Rừng đặc dụng trên đảo, có phân khu | Ban quản lý vườn | Hơn 31.422 ha |
| Khu bảo tồn biển Phú Quốc | Vùng biển ven bờ, có phân khu | Vườn quốc gia Phú Quốc (SGGP 2022) | 40.909,47 ha |
| Khu dự trữ sinh quyển | Danh hiệu UNESCO cho cả vùng rộng | Nguồn đã đọc không nêu | Hơn 1,1 triệu ha |
Vườn quốc gia và khu bảo tồn biển có ranh giới, phân khu và quy định pháp lý. Khu dự trữ sinh quyển là khung của UNESCO, thường chia vùng lõi, vùng đệm, vùng chuyển tiếp: vùng lõi bảo vệ chặt, vùng chuyển tiếp là nơi người dân sống, làm ăn. Danh hiệu không thay luật; luật áp dụng là luật lâm nghiệp, luật thủy sản và quy định của từng khu.
Nguồn: Cục Bảo tồn đa dạng sinh học — Vườn quốc gia Phú Quốc (không ghi ngày); SGGP — cưỡng chế công trình xâm phạm Khu bảo tồn biển Phú Quốc (13/8/2022); Đại biểu Nhân dân — các khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam, theo Cục Bảo tồn đa dạng sinh học (25/6/2011) · đối chiếu ngày .
Vùng lõi có gì
Trên đất liền của đảo, vùng lõi là rừng vườn quốc gia: rừng thường xanh trên núi thấp, khoảng 200 loài chim, 30 loài thú, 50 loài bò sát. Dưới nước, cẩm nang của Cục Du lịch Quốc gia ghi hệ rạn san hô cứng và mềm chiếm 41% diện tích quanh các đảo, cùng đồi mồi, vích và bò biển. Cẩm nang cũng nhắc mực, cá cơm là nguồn lợi chính của vùng — cá cơm cũng là nguyên liệu của nghề nước mắm.
Mối nối đó đáng nhớ: nghề nước mắm, nghề gắn với tên đảo, dựa vào cá cơm, nguồn lợi mà cẩm nang nêu cho vùng biển này. Quy trình chỉ dẫn địa lý yêu cầu tối thiểu 85% cá cơm từ vùng biển Kiên Giang, Cà Mau hoặc vịnh Thái Lan. Xem trang nghề nước mắm.
Nguồn: Cục Bảo tồn đa dạng sinh học — Vườn quốc gia Phú Quốc (không ghi ngày); Cục Du lịch Quốc gia, vietnam.travel — Khu dự trữ sinh quyển UNESCO Kiên Giang (không ghi ngày); Báo Pháp luật Việt Nam — nước mắm Phú Quốc, sản phẩm đầu tiên được EU bảo hộ (30/10/2019) · đối chiếu ngày .
Vì sao danh hiệu không tự bảo vệ được
Năm 2022, SGGP đưa tin hàng chục khu nghỉ, bungalow xây không phép ven biển phía đông, từ Gành Dầu ở bắc tới quần đảo Nam An Thới ở nam, lấn vào vùng biển của khu bảo tồn; riêng Hàm Ninh có 7 vụ được lập biên bản. Vườn quốc gia không có quyền cưỡng chế, phải chuyển hồ sơ cho cơ quan khác; tỉnh lập tổ công tác do một phó chủ tịch tỉnh đứng đầu.
Danh hiệu UNESCO không đi kèm lực lượng thực thi. Bảo vệ rừng và biển phụ thuộc vào ban quản lý, chính quyền đặc khu, và việc người mua, người thuê có hỏi công trình mình ở có phép hay không. Nghiên cứu Oryx năm 2008 cũng ghi lệnh cấm săn bò biển của tỉnh từ 2002 thiếu người và kinh phí để thực thi.
Nguồn: SGGP — cưỡng chế công trình xâm phạm Khu bảo tồn biển Phú Quốc (13/8/2022); Hines và cộng sự, tạp chí Oryx 42(1) — nhu cầu bảo tồn bò biển ở Campuchia và Phú Quốc (2008) · đối chiếu ngày .
Áp lực hiện nay
- Khách. SGGP ghi khoảng 4,5 triệu lượt khách nửa đầu năm 2025, tăng 33,3%.
- Công trình. Hơn 300 dự án đầu tư; Phú Quốc chuẩn bị đăng cai APEC 2027.
- Rác. 180–200 tấn rác mỗi ngày, lò đốt 144 tấn/ngày; khu xử lý mới 250 tấn/ngày hẹn xong trước 31/12/2026.
- Nước. Rừng đầu nguồn bắc đảo giữ nước cho hồ Cửa Cạn, nơi đặt nhà máy nước 49.500 m³/ngày.
Chi tiết rác thải và quy định khu bảo tồn biển ở trang bảo tồn biển và rác thải.
Nguồn: SGGP — Phú Quốc chính thức trở thành đặc khu thuộc tỉnh An Giang (1/7/2025); Tuổi Trẻ News — Phu Quoc goes green for APEC 2027 amid waste challenges (10/6/2025); Báo Pháp luật Việt Nam — Phú Quốc (An Giang) tổng lực hoàn thiện hạ tầng môi trường (27/2/2026) · đối chiếu ngày .
Người đọc có thể làm gì
- Hỏi nơi lưu trú ven biển có giấy phép xây dựng không, nhất là ở bờ đông và bắc đảo.
- Ở rừng: đi lối có sẵn, không đốt lửa, không mang cây, phong lan ra khỏi rừng.
- Ở biển: không chạm san hô, không nhấc sao biển, không mua đồ từ đồi mồi.
- Mang rác về, nhất là chai nhựa, ở những bãi xa thùng rác.
Phần rừng của vùng lõi ở trang Vườn quốc gia Phú Quốc; phần biển ở trang rạn san hô và bò biển.
Câu hỏi thường gặp
Bạn đọc hay hỏi
Khu dự trữ sinh quyển Kiên Giang được công nhận năm nào?
Tháng 10/2006, tại kỳ họp thứ 19 của UNESCO theo Báo Đại biểu Nhân dân; Cục Bảo tồn đa dạng sinh học ghi ngày 27/10/2006.
Khu dự trữ sinh quyển rộng bao nhiêu?
Hơn 1,1 triệu ha, theo Báo Đại biểu Nhân dân dẫn Cục Bảo tồn đa dạng sinh học.
Danh hiệu sinh quyển có cấm xây dựng không?
Không tự cấm. Quy định cụ thể nằm ở luật và quy chế của vườn quốc gia, khu bảo tồn biển. Danh hiệu là khung quản lý, không thay luật.
Sau khi hợp nhất tỉnh, khu còn tên Kiên Giang không?
Ban biên tập chưa thấy văn bản đổi tên khu. Về hành chính, vùng này thuộc tỉnh An Giang từ 1/7/2025.
Liên quan
Xem tiếp
Điểm đến · bắc đảo
Vườn quốc gia Phú Quốc
Rừng nửa bắc đảo: diện tích, phân khu, loài, khi nào vào, ai không nên đi.
Xem tiếpHiểu đảo · biển
San hô, bò biển
San hô, cỏ biển, bò biển: số loài, nơi phân bố, mối đe doạ, việc nên tránh.
Xem tiếp
Hiểu đảo · bảo tồn
Bảo tồn biển, rác thải
Rác mỗi ngày, lò đốt, khu xử lý mới, phân khu bảo tồn biển, điều cấm, mức phạt.
Xem tiếpHiểu đảo · nghề truyền thống
Nghề nước mắm
Nhà thùng gỗ, quy trình chỉ dẫn địa lý, bảo hộ EU 2012, di sản phi vật thể 2021, nghề đang gặp gì.
Xem tiếp
Điểm đến · toàn bộ
Điểm đến
Bốn điểm đến đặt cạnh nhau: thời gian nên dành, mùa, ai nên đi.
Xem tiếpBắt đầu
Gửi thư cho ban biên tập Yêu Phú Quốc
Báo một thông tin đã cũ hoặc chưa đúng, hỏi về một bài viết, hoặc liên hệ quảng cáo. Yêu Phú Quốc không bán tour, không đặt chỗ và không chuyển thông tin của bạn cho đơn vị nào.