Bảo tồn biển và rác: những con số khó nghe

Năm 2021, Doanh nghiệp và Hội nhập ghi sông Dương Đông nhận trực tiếp nước thải sinh hoạt của dân cư hai bờ, mùa khô nước đen và hôi; nhiều kênh rạch khác cũng ô nhiễm nặng. Vì nằm giữa vịnh Thái Lan, đảo còn nhận rác trôi từ vùng biển lân cận. Năm 2025, Tuổi Trẻ ghi chợ và bờ sông Dương Đông vẫn còn rác dù người dân, tình nguyện viên tổ chức nhặt rác ven sông, ven biển.

Phần lớn rác là chai nhựa, hộp dùng một lần và rác sinh hoạt. Đặc khu đặt mục tiêu giảm 30% rác nhựa đến năm 2030; năm 2024 có 5 vụ vi phạm môi trường bị phạt tổng hơn 270 triệu đồng. Một hãng tàu cao tốc đã bỏ chai nước nhựa, thay bằng bình lớn và cốc giấy.

Theo Báo Pháp luật Việt Nam năm 2025, Nghị định 38/2024/NĐ-CP quy định phạt 50–100 triệu đồng với hành vi hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, gồm cả khu vực sinh sản và nơi cư trú của loài nguy cấp, quý, hiếm. Trước đó, theo luật sư được Tuổi Trẻ dẫn năm 2020, Nghị định 103/2013 phạt 10–15 triệu đồng hành vi giẫm đạp san hô, thả neo trên rạn san hô hoặc thảm cỏ biển; đó là mức của văn bản năm 2013, cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực.

1. Mang bình nước riêng; từ chối chai nhựa, ống hút khi có thể.
2. Mang rác về chỗ có thùng; ở bãi xa, rác để lại sẽ ra biển.
3. Không chạm san hô, không nhấc sao biển, không nhặt vỏ ốc còn sống.
4. Hỏi nơi lưu trú ven biển có giấy phép không; không thuê bungalow dựng lấn biển.
5. Báo cho chính quyền đặc khu khi thấy rao bán thịt rừng, thịt bò biển, đồ từ đồi mồi.

Ứng xử ở làng chài viết riêng ở trang ghé làng chài một cách tôn trọng; phần dưới nước ở trang rạn san hô và bò biển.